Complex vs. gecompliceerd

Vorig artikel Volgend artikel

Al enige tijd ben ik het boek Herd aan het lezen. Een (volgens mij) niet zo bekend boek, waar af en toe moeilijk door heen te komen is, maar waar een paar hele verhelderende inzichten in staan. Waaronder 1 die de laatste dagen door mijn hoofd blijft spoken:

Complex vs. gecompliceerd

Namelijk het verschil in betekenis tussen het woord gecompliceerd en het woord complex.  

Gecompliceerd is bijvoorbeeld een vliegtuig; Een vliegtuig bestaat uit duizenden kleine onderdelen. Dat maakt het in en uit elkaar halen van een vliegtuig een hele lastige klus. Maar in principe zou iedereen (met een hele hoop geduld en de juiste handleiding) een vliegtuig uit elkaar kunnen halen en weer in elkaar kunnen zetten.


Complex is bijvoorbeeld Mayonaise; Mayonaise bestaat altijd uit een aantal vaste ingrediënten. In elk geval mosterd, ei en olie, en sommigen voegen daar bijvoorbeeld azijn, peper, zout of citroen aan toe. Wat het recept ook is, bij mayonaise is het heel belangrijk dat je de elementen in de juiste volgorde bij elkaar doet. Maar wat nog belangrijker is, dat als je de Mayonaise eenmaal gemaakt hebt, je deze nooit meer terug kan veranderen in mosterd, ei en olie.


“Boeiend!”, hoor ik de cynici onder jullie denken, maar dat is het wel degelijk. En het is hierom relevant; maar al te veel mensen behandelen communicatievraagstukken als waren ze gecompliceerd. Bekijk maar eens een willekeurige enquête over je aankoopgedrag, deze enquêtes gaan er altijd vanuit dat jij precies weet waarom jij een beslissing op een bepaald moment genomen hebt. Terwijl het, denkend aan vliegtuigen en mayonaise, ineens heel duidelijk is dat dat niet klopt.

Mensen handelen nooit puur en alleen rationeel. Ze worden altijd beïnvloed door hun omgeving, door de bui die ze op dat moment hebben, door het weer en ga zo maar door. Betekent dat dan dat enquêtes geen zin hebben? Dat wil ik niet zeggen, maar je moet je wel afvragen in hoeverre mensen jou echt kunnen uitleggen waarom ze de beslissing hebben genomen die ze genomen hebben. Het probleem is hier volgens mij dat de enquêteur zich niet beseft dat hij hier met iets complex te maken heeft en niet met iets gecompliceerds. En daardoor zal hij nooit de juiste vragen stellen.


Communicatie, in wat voor vorm dan ook, maar zeker wanneer het gaat om social media, is per definitie complex, en moet dus als zodanig behandeld worden om tot de kern komen. Immers, iemand die zich bezighoudt met het ontleden van mayonaise, zal nooit achter het recept komen.

Annemarie Jongbloed

Reageren is uitgeschakeld omdat er geen cookies opgeslagen worden.

Cookies toestaan Meer informatie over cookies