Hoe omgaan met het verschil tussen jongens en meisjes?

Vorig artikel Volgend artikel

Om die vraag beantwoord te krijgen hoef je maar een willekeurige speelgoedwinkel in te lopen; meisjes houden van poppen en glitters, jongens van auto’s en stoerigheid. Maar zo simpel is het natuurlijk niet.

Hoe omgaan met het verschil tussen jongens en meisjes?

De verschillen tussen meisjes en jongens worden op verschillende manieren verklaard.

Verschillen zijn aangeleerd
Al vanaf de geboorte worden jongens en meisjes verschillend behandeld. Met baby's met een roze pakje aan wordt rustiger gespeeld (meer op dialoog en sociaal gedrag) dan met baby's met een blauw pakje aan (meer intens en gevarieerd). Ook mensen die zelf aangeven geen verschil te maken tussen jongens en meisjes vertonen dit gedrag. De kinderen worden benaderd vanuit de verwachtingen van anderen.

Dit zien we bijvoorbeeld ook terug in het aanbod in speelgoed en kleding. Over het algemeen is er vanaf heel jong een gescheiden aanbod voor jongens en voor meisjes. Niet omdat de kinderen dat perse willen, maar omdat dat past in het beeld van volwassenen.

Verschillen zijn aangeboren
Een andere verklaring van de verschillen komt uit het hersenonderzoek.
Vrouwen hebben meer verbindingen tussen de hersenhelften. Dat kan betekenen dat ze beter in staat zijn een taak met veel facetten goed uit te voeren (bijvoorbeeld lezen, of verschillende kanten van een situatie beoordelen). Diezelfde eigenschap ‘leidt ze af’ bij een wiskundige taak. Bij mannen blijft de hersenactiviteit vaker geconcentreerd: een wiskundige taak (met minder facetten) gaat mannen dus van nature beter af, de aandacht is gekokerd.

Scheiding van de seksen
Er is in onze maatschappij dus nauwelijks te ontkomen aan de scheiding van de seksen. Los van de oorzaak (nature of nurture) ontwikkelen jongens en meisjes zich verschillend.

Vanaf 4,5 jaar hebben kinderen een besef van hun eigen sekse en komt er geleidelijk een steeds helderder scheiding: meisjes spelen met meisjes met meisjesspeelgoed en jongens met jongens en jongensspeelgoed. Op de leeftijd van 8 jaar zijn veel vriendengroepjes niet meer gemengd.

Leerstijlen: herhaling of vernieuwing

Jongens en meisjes leren verschillend. Een theorie uit de ontwikkelingspsychologie zegt dat jongens leren door uitproberen en meisjes leren door oefenen.
Jongensspeelgoed vraagt vaak om inventiviteit en uitproberen (Transformers, Hot Wheels). Meisjesspeelgoed daarentegen is vaak gericht op herhalen van bekende patronen (Barbie, Baby Born).

Op het schoolplein improviseren jongens in hun spel, waar meisjes meer hechten aan spelregels en afspraken.

Meisjes functioneren door assimilatie (oplossingen zoeken binnen bekende patronen), jongens door de accommodatie (vernieuwing, loslaten van het oude).

Dat uit zich ook in gedrag: trial and error bij jongens, goed voorbereiden bij meisjes.

Lezen en rekenen
Lezen leer je door veel te oefenen. Steeds weer opnieuw train je je vaardigheden in min of meer dezelfde omgeving. Terwijl het taalonderwijs steeds moeilijker wordt (langere woorden, abstractere begrippen), blijft de vorm min of meer hetzelfde. Lezen past dus heel goed bij meisjes; ze zijn er over het algemeen iets beter in dan jongens.

In de lagere klassen van de basisschool zijn er qua rekenvaardigheden weinig verschillen te zien tussen jongens en meisjes. Daarna worden steeds nieuwe manieren van rekenen geïntroduceerd; nieuwe concepten die niet meer in de al aangeleerde context passen. Jongens kunnen hier beter met omgaan.

Inmiddels zijn er meer onderzoeken gedaan die een genuanceerder beeld laten zien. Er zijn verschillen tussen jongens en meisjes maar vooral ook overeenkomsten.
De verschillen zijn niet zo groot dat het tot problemen leidt; veel meisjes leren prima wiskunde en veel jongens zijn goed in taal. Als ze tenminste juist gestimuleerd worden.

Leerstijlen inzetten als tools
Kinderen die onderwijs krijgen op bijvoorbeeld een Montessori- of Dalton-school leren al vroeg op een ontdekkende manier leren. Ook de meisjes maken daar gebruik van de ‘jongensachtige’ leerstijl van ontdekken en uitproberen.
Bij kinderen die verschillende manieren van leren hebben geleerd is hun sekse voor het verloop van hun ontwikkeling minder bepalend.

Qua voorkeur voor bepaalde mediaconsumptie kan dit verschil tussen jongens en meisjes echter wel van belang zijn.

Verschillen tussen jongens en meisjes in mediagebruik
In het gebruik van media zien we heldere voorkeuren van jongens en meisjes. Ze gebruiken weliswaar vaak dezelfde media, maar halen er verschillende dingen uit. Jongens gaan voor prikkels, spanning en heldendom, meisjes gaan voor beleven en meeleven.

Boeken lezen doen de meeste kinderen. Gemiddeld lezen 65% van de kinderen minstens 1 x per week in hun vrije tijd. Meisjes lezen meer dan jongens, jongens lezen meer stripverhalen dan meisjes.

Ook TV kijken doen ze graag. Televisie is een medium dat goed bij de doelgroep past. Beelden zijn –vooral voor de jonge doelgoep- makkelijk te verwerken: TV kijken hoef je niet te leren. Dat maakt TV een heel toegankelijk medium. Jongens kijken iets meer TV dan meisjes.

Bijna alle kinderen spelen games. Waarbij jongens iets vaker spelen op consoles en meisjes iets vaker op websites. Gemiddeld spelen jongens vanaf 8 jaar 6 uur per week en meisjes 4 uur per week.
Er zijn ook duidelijk voorkeuren aan te wijzen in de soorten games die worden gespeeld.
Grofweg kun je zeggen dat meisjes meer houden van puzzelgames en sims, jongens houden van games met onverwachte verrassingen en gevaar (shooters, vechtspellen en racegames). Maar er is ook een grote groep games die zowel door jongens als meisjes wordt gespeeld.

Concurrentie
Jongens functioneren goed in een sfeer van concurrentie. Dat zal ze stimuleren zich beter en verder te ontwikkelen. Meisjes echter geven op als de concurrentie te zwaar is; ze zijn dan negatiever over hun kansen en kunnen besluiten hun energie niet te investeren.

Samen naar school?
Interessant in deze is dat we de heldere sekseverschillen juist zien in groepen kinderen die samen naar school gaan. In scholen waar jongens en meisjes apart onderwijs krijgen kiezen meisjes vaker voor een technische studie en beroep en zijn dan vervolgens ook succesvoller dan meisjes van een gemengde school. De gemengde wereld is voor die meisjes dus beperkend…

Maar ook hier geldt dat kinderen die een meerdere leerstijlen kunnen inzetten hier minder gevoelig voor zijn.

Er zijn dus verschillen tussen jongens en meisjes. En naarmate ze ouder worden groeien de verschillen. Hoe moet je hier als aanbieder mee omgaan?

Helemaal apart!
Als je kinderen wilt aansporen zich te bekwamen in activiteiten die niet helemaal voor de hand liggen voor hun sekse moet je het dus wellicht anders aanpakken en niet gaan voor een open wereld waarin alle kinderen een plek hebben. (meisjes en techniek)
Voordeel hiervan is dat je een heldere boodschap hebt voor een heldere doelgroep. En dat je de stijl van je communicatie hierop kunt aansluiten.

Of toch niet?
Of laat je kansen liggen als je gaat voor gescheiden werelden? Of is je inspanning juist effectiever? Jorien Castelein (Blink uitgevers) zegt daarover: ‘Bij Blink kiezen we voor onze merken Bobo, Okki, Taptoe en National Geographic Junior heel bewust voor één aanbod voor zowel jongens als meisjes. Dat heeft een twee redenen.

De eerste reden is een inhoudelijke. Bij Blink kijken we naar de doelgroep vanuit 3 circels. De binnenste is de kern: ontwikkelingsniveau. De tweede is attitude en cultuur, de derde is hypes en trends.

circel

Voor het bepalen of een concept of content aansluit bij een kind is de kern het belangrijkste: het ontwikkelingsniveau. In de buitenste ringen is wel veel verschil tussen jongens en meisjes, maar voor echte aansluiting is een goede match met ontwikkelingsniveau en belevingswereld het belangrijkst. Je hoeft voor kinderen niet altijd in te spelen op hypes en trends om ze te boeien. Je zult wel altijd moeten aansluiten bij hun ontwikkelingsniveau. Dat verandert in de basisschoolleeftijd per jaar razendsnel. Een kind dat net kan lezen, wil een aanbod waarin het op dat niveau wordt uitgedaagd. Wat voor een kind van 9 precies goed en uitdagend is, kan een tienjarige alweer ervaren als 'kinderachtig'. Als een kind je product 'kinderachtig' vindt, kun je het wel vergeten. Daarom hebben wij in de basis voor leeftijdsdifferentiatie gekozen en niet voor een onderscheid naar jongens of meisjes.

De tweede reden is een zakelijke afweging: de markt voor Nederlandse kinderen in de basisschoolleeftijd is erg klein om aparte concepten voor jongens en meisjes te maken. Als wij bijvoorbeeld voor onze doelgroep niet 4 maar 8 merken zouden ontwikkelen, hebben we bijna dubbele ontwikkelkosten. Dit, terwijl je daarmee nooit twee keer zoveel bereik zult halen. Met een aanbod voor zowel jongens als meisjes heb je simpelweg de beste basis voor commercieel succes.

In de praktijk merken we dat dit ook heel goed kan. Al onze titels worden door bijna evenveel meisjes als jongens gelezen en even goed gewaardeerd. De enige doelgroep die we met onze merken minder bereiken zijn de ‘meisjes-meisjes’, die willen wel graag een exclusieve meisjeswereld.’ 

Wat vinden ze zelf?

Als wij bij IJsfontein in onze co-creatie sessies met kinderen praten over de vraag of content gescheiden moet zijn geven ze bijna altijd aan dat ze geen gescheiden werelden willen. Wel noemen ze altijd dat sommige dingen voor meisjes leuk zijn en andere dingen voor jongens.

Maar ze vinden het prima als de andere sekse in dezelfde omgeving is. In de echte wereld komen ze elkaar immers ook tegen. Ze kiezen weliswaar vaak vrienden van hun eigen sekse, maar dat betekent niet dat hun wereld niet groter is.

Nadeel van een gescheiden wereld is dat je een hele groep potentieel geïnteresseerden uitsluit. Weliswaar zijn er jongens- en meisjesachtige onderwerpen, maar meestal heeft en onderwerp zoveel kanten dat er voor zowel jongens als meisjes iets te vinden is.

Maak dan ook geen aparte jongens- of meisjes wereld, maar scheidt de kinderen op interesse.

Spreek kinderen niet aan op wat ze zijn, maar op wie ze zijn.

Wij denken dat je –zeker voor de kinderen tot 10 jaar- gerust uit kunt gaan van aanbod voor zowel meisjes als jongens. Er zijn veel overeenkomsten in behoeftes en talenten; de overeenkomsten zijn groter dan de verschillen.

Een veilige aanpak is zorgen voor een breed aanbod (of een rijk merk), zodat al je gebruikers iets van hun gading vinden. De bindende factor is het onderwerp of merk. Die breedte is wat ons betreft genuanceerder dan roze glitters versus stoere auto’s.

Bronnen: National Gamers Survey 2009 (NewZoo en TNS), Jongeren09 (Qrius), Onrwikkelingspsychologie (Rita Kohnstamm), Developmental psychology (Margaret Harris, George Butterworth), EOS magazine (Hartwich Hanser). foto: Saffy

Astrid Poot

Reageren is uitgeschakeld omdat er geen cookies opgeslagen worden.

Cookies toestaan Meer informatie over cookies