Egypte en de sociale (media) revolutie

Vorig artikel Volgend artikel

Nu de ‘Arabische Lente’ zo ongeveer van het internet afdruipt als een warme meiregen, valt het niet mee om aan de veelheid van informatie nog iets toe te voegen. Maar omdat iedere reactie, iedere kreet van sympathie nog steeds bepalend is voor de afloop van deze revolutie, wil ik die van mij er toch aan toevoegen. Ik heb geprobeerd de rol van social media in dit hele verhaal op een rijtje te krijgen vanuit een wat breder perspectief.

Egypte en de sociale (media) revolutie

Zo langzamerhand raken we gewend aan de rol van social media in ons leven. Voor de komende jaren wordt een verdere verschuiving verwacht, waarin we steeds flexibeler en zelfverzekerder omgaan met het ventileren van onze meningen, gedachten en gevoelens op het internet. In deze psychische verschuiving past een ander businessmodel, één met sociale besluitvorming en een nieuwe vorm van leiderschap. Dit is iets wat zelfs banken al beginnen te snappen. ABN AMRO lanceerde onlangs bijvoorbeeld ‘The Next Generation Bank’. In het bijbehorende manifest worden een aantal uitgangspunten geformuleerd om het bedrijf toekomstproof te maken. Waar dit op neer komt is dat de bank zichzelf zo ongeveer opnieuw zal moeten uitvinden.

Wat bedrijven, al dan niet door schade en schande, beginnen te snappen, moeten nu ook politieke bestuursorganen in een rap tempo gaan inzien. Een land als Egypte was een paar weken geleden nog vooral een fijn vakantieland met pyramides en faraos. Inmiddels zijn de toeristen in allerijl vertrokken, zijn een aantal van die faraos alsnog onthoofd en de pyramides gesloten. Wat leek op een relatief stabiel Arabisch bolwerk van strategisch belang, blijkt nu een toekomstloos totalitair regime. Ik weet dat ik niet bijzonder goed op de hoogte was en ben van de ins and outs van de Egyptische samenleving. Maar er gebeurde ondertussen wel wat meer dan wat wij vanuit onze goed bewaakte strandenclaves met zijn allen vermoeden. En er was al geruime tijd een stevige tegenbeweging op gang gekomen via met name Facebook om de fossiele staat, met Mubarak als  opperdino, naar de (pre-)historie te verbannen. Op dit moment weet iedereen, zelfs de digibeten onder ons, dat social media in ieder geval een enorm krachtige rol heeft gespeeld in het versterken en in een razend tempo verspreiden van de opstand. Maar is het meer geweest dan een middel?

Malcolm Gladwell gelooft dat getergde burgers altijd wel een middel vinden om dat ongenoegen te uiten, met of zonder Facebook. Zo is het door de eeuwen immers altijd gegaan. Maar andere studies beweren dat social media een heel nieuw systeem brengen. Uit onderzoek naar ‘omwentelingen met behulp van netwerken' blijkt dat de manier waarop we kunnen communiceren een cruciale rol spelen. Stonier stelde in 1983, dat wanneer landen door een bepaalde grens (20 procent) breken van het aantal vaste telefoonaansluitingen per 100 inwoners, dictaturen niet langer uitvoerbaar zijn. En dan hebben we het over vaste telefoonaansluitingen! Als je dat doortrekt naar wat we nu tot onze beschikking hebben, zouden social media wel degelijk meer dan gewoon een nieuw middel zijn om een opstand te verspreiden. Op basis van het gebruik van internetverbindingen en mobieltjes verschuiven en herschikken taken en rollen in de samenleving zich en ontstaat een complete systeemverandering. Social media zijn daarin het gereedschap.

Wat we nu meemaken is dat beide kampen nieuwe technieken inzetten om de opstand kracht bij te zetten dan wel te onderdrukken. De Egyptische staat probeerde niet alleen het internet plat te leggen, maar lokaliseert ook onruststokers via ingenieuze nieuwe methodes die het internet en de telecomnetwerken afspeuren. Nog wel geleverd via het Amerikaanse bedrijf Narus. De angst voor repercussies als het regime straks toch stand zou houden, is dan ook geen onterechte zorg. Aan de andere kant van het kamp hebben we de onophoudelijke stroom van berichten en sympathiebetuigingen voor de opstand. Zoals al eerder genoemd, begon de opstand op Facebook. Maar dat Facebook heeft overigens wel een dubieuze status in de hele gang van zaken. Twitter en Google al snel kwamen met acties om het platleggen van internet te omzeilen via bijvoorbeeld Speak2Tweet, waarmee berichten via de gesproken telefoonberichten op Twitter kunnen worden gepost.

Facebook weerhoudt zich er daarentegen van om een standpunt in te nemen en de opzet en missie van het platform werken soms zelfs tegen het verspreiden van protest. Een paar maanden geleden werd een van de meest populaire Egyptische protest groepen op Facebook, Wij zijn allemaal Khaled Said, gedeactiveerd omdat de beheerders zich onder een pseudoniem hadden geregistreerd om zich zo te beschermen tegen het regime van Mubarak. Pas na een hoop protest werd het account weer open gezet. Hetzelfde gebeurde met de 6 April beweging, een andere Egyptische protestbeweging, omdat het systeem het erkende als spam.

So what’s next? Als we nu al een duidelijke omslag kunnen zien op een heel aantal plaatsen in de wereld door simpelweg de feiten op een rijtje te zetten. Wat kunnen we dan nog meer verwachten? Misschien handig om eens over na te denken in plaats van of we straks 130 km per uur over de afsluitdijk mogen.   

Ellen Tolboom

Reageren is uitgeschakeld omdat er geen cookies opgeslagen worden.

Cookies toestaan Meer informatie over cookies