Philips geeft zonlicht aan bewoners donkerste plek op aarde

Vorig artikel Volgend artikel

Svalbard, zoals de totale Fjordengroep officieel heet, is het allernoordelijkst gelegen stukje land op onze wereldbol waar nog mensen wonen. Op slechts 1000 km van de Noordpool zijn de winters er koud en donker, wat de locatie ideaal maakt voor een bijzonder experiment: worden mensen actiever en positiever wakker van kunstmatig zonlicht?

Op uitnodiging van Philips was ik deze week te gast in Longyearbyen, de grootste nederzetting op Spitsbergen. Spitsbergen is op haar beurt het grootste eiland van de Svalbard archipel welke ver boven Noorwegen ligt. Als onderdeel van het Noorse koninkrijk is de voertaal Noors, evenals de munteenheid. Toch komen de bewoners van het eiland uit alle windstreken. Zo ontmoetten we Constance Andersen, een nuchtere Hollandse uit Deventer die in de jaren 70 naar Noorwegen reisde en verliefd werd op een Noor. Na jaren op het Noorse vasteland te hebben gewoond bezochten zij en haar man Spitsbergen voor het eerst in 1996 en besloten er te blijven.

En dat is bijzonder, want in totaal wonen er slechts 2300 mensen op het eiland, waarvan de meesten in de gemeente Longyearbyen. Wie het indrukwekkende landschap voor het eerst ziet moet net als in een woestijn wennen aan zijn uitgestrektheid en het totale gebrek aan bomen. Op de tundravlakten en bergen viel deze week de eerste sneeuw van deze winter en omdat de bodem uit permafrost bestaat hebben alle huizen, hotels, scholen en winkels hun fundering boven de grond liggen. Voor de huizen staan sneeuwscooters in plaats van auto's geparkeerd.

Svarbald2%200191
Svarbald2%20023

Wat het meest in het oog springt is echter de constante staat van schemering die over het eiland hangt. Nu de winter nadert worden de dagen met rasse schreden korter: Om 15.00 treed de duisternis in al is het pas drie uur later echt volledig donker. In de late ochtend voltrekt dit langdurige proces zich in omgekeerde volgorde. Precies om die reden besloot Philips 300 wake-up lights uit te delen aan de inwoners van Longyearbyen, als onderdeel van een grootschalig praktijkonderzoek.

'De omstandigheden zijn hier ideaal' aldus Philips Light Therapy Expert Daniel Adams. 'Er zijn geen externe factoren die het onderzoek beinvloeden, zoals verkeerslawaai of stadsverlichting. Op Svalbard is donker ook echt donker. Maar bewezen is dat mensen van oudsher wakker worden als de zon op gaat en slaperig worden als deze weer onder gaat. Met de uitvinding van de lamp vond Edison indirect ook slapeloosheid uit'.

Svarbald2%20150
Svarbald2%20155

Licht is dus voor een groot deel verantwoordelijk voor onze interne 'body clock' en die is in deze moderne tijd helemaal ontregeld. En in Svalbard helemaal, nu 'The Dark Season' zich weer aandient. Het is bewezen dat mensen niet alleen moeite hebben met opstaan als het in de winters donkerder wordt, men wordt er zelfs ronduit depressief van.

Met het onderzoek onder 300 inwoners van het donkerste stukje aarde wil Philips aantonen dat de Wake-Up Light het mensen makkelijker maakt om op te staan en ze als gevolg daardoor lekkerder in hun vel zitten. Bijzonder is ook de 'Dawn-functie' die het apparaat inmiddels heeft: Daamee voltrekt het zonsopgang proces zich in omgekeerde volgorde en zou het dus makkelijker moeten zijn om in slaap te vallen. 'We suffer from social jetlag' zegt Adams hierover. 'Als we in de winter naar ons werk gaan is het nog donker, en als we naar huis rijden ook. Onze ogen missen de zonlichtcellen die het zo broodnodig heeft om in balans te blijven.

Svarbald2%20199

De Wake-Up light is wat hem betreft daarom bijzonder, en anders dan 'normaal kunstlicht'. De lamp gloeit in 30 minuten geleidelijk op en bootst daarmee zo exact mogelijk een echte zonsopgang na. De vormgeving en grootte zorgen er bovendien voor dat de hele kamer verlicht raakt en de lichtintensiteit heeft met maximaal 250 lux eenzelfde frequenetie als die van een zonsopkomst. Daarnaast is aangetoond dat een van de ingebouwde alarmgeluiden - kwetterende vogeltjes - ook een natuurlijke wakker maker is.

De bewoners van Longyearbyen zullen het de komende maand zelf mogen gaan ervaren. Gisteravond haalde alle deelnemers aan het experiment hun lampen op en over een maand zal Philips zijn onderzoeksresultaten en een documentaire over het project presenteren. De bevindingen van de deelnemers zijn ook te volgen op deze Facebook pagina.

Svarbald2%20183